Wanneer is een energielabel verplicht voor een woning?

Wanneer is een energielabel verplicht?

• Verkoop — de eigenaar stelt de koper een geldig energielabel beschikbaar (artikel 6.27, vijfde lid). Dat geldt ook bij de verkoop van een lidmaatschaps- of deelnemingsrecht dat recht geeft op het gebruik van de woning.
• Nieuwe verhuur — de eigenaar stelt de nieuwe huurder een afschrift van een geldig energielabel beschikbaar (artikel 6.27, vierde lid).
• Verlenging van een huurovereenkomst — ook dan krijgt de huurder een afschrift (artikel 6.27, vierde lid, tweede zin). RVO noemt de verlenging of vernieuwing van een huurcontract sinds 29 mei 2026 uitdrukkelijk als eigen verplichtingsmoment.
• Oplevering — bij oplevering van een nieuwe woning stelt de verkoper een geldig label beschikbaar aan de koper (artikel 6.27, eerste lid); bouwt u in eigen opdrachtgeverschap, met volledige zeggenschap over en verantwoordelijkheid voor de bouw, dan zorgt u er zelf voor (tweede lid).
• Na een ingrijpende renovatie — na de oplevering daarvan zorgt de eigenaar voor de aanwezigheid van een geldig label (artikel 6.27, derde lid). Het besluit zelf noemt geen omvang; RVO vult in dat het voor woningen gaat om een grote renovatie die 25 % of meer van de woninginhoud betreft, en dat deze plicht sinds 29 mei 2026 geldt.

Twee van deze vijf momenten zijn nieuw en staan daardoor nog lang niet overal beschreven: de plicht bij een grote renovatie en die bij verlenging van een huurcontract gelden sinds 29 mei 2026. Op dezelfde datum verviel de vrijstelling voor monumenten: ook een monument heeft sindsdien bij verkoop en verhuur een energielabel nodig.

In de wettekst staat telkens geldig energielabel, en dat woord doet werk. Een label heeft een beperkte geldigheidsduur; is die verstreken, dan voldoet u er niet mee aan de plicht en is een nieuw label nodig, ook als er aan de woning niets veranderd is. Hoe lang een label meegaat en vanaf welk moment die termijn loopt, leest u op geldigheid van het energielabel. Of er voor uw adres al een label geregistreerd staat, en waar u dat ziet, staat op energielabel opzoeken.

Het label wordt opgesteld door een deskundig, gecertificeerd energieadviseur, die de woning opneemt en de uitkomst registreert in EP-Online, het landelijke labelregister van RVO. De eigenaar is degene die dat moet laten doen; bij nieuwbouw is dat de bouwer. De verplichting komt uit de Europese richtlijn over de energieprestatie van gebouwen (EPBD) en is in Nederland uitgewerkt in het Besluit bouwwerken leefomgeving.

Voor welke gebouwen geldt de plicht niet?

Artikel 6.28 van het Besluit bouwwerken leefomgeving zondert zeven categorieën uit. Voor woningeigenaren zijn er vier relevant: een alleenstaand gebouw met een gebruiksoppervlakte van minder dan 50 m²; een gebouw dat ten hoogste twee jaar wordt gebruikt; een woon- of logiesfunctie die minder dan vier maanden per jaar wordt gebruikt én een verwacht energiegebruik heeft van minder dan 25 % van het gebruik bij permanent gebruik; en een gebouw dat niet bestemd is om voor mensen verwarmd of gekoeld te worden — een schuur of garage bijvoorbeeld. De overige drie gaan over religieuze gebouwen, industriefuncties en gebouwen die na minnelijke verwerving gesloopt worden.

De ILT werkt die lijst in publiekstaal verder uit en noemt daarbij twee gevallen die in de wettekst minder zichtbaar zijn: woonboten en woonwagens onder 50 m², en de verkoop of verhuur van onzelfstandige woonruimte, zoals een studentenkamer. Voor een woning die gesloopt gaat worden vraagt de ILT een bewijsstuk — een sloopvergunning, een sloopgereedmelding, een onbewoonbaarverklaring van de gemeente of een akte van levering waarin de sloopintentie staat.

Wat geldt er bij verkoop van een woning?

Daar komt een tweede verplichting bij, die vaak eerder speelt dan de overdracht: de advertentieplicht. Wie een woning via een advertentie in commerciële media te koop of te huur aanbiedt, moet in die advertentie de energieprestatie-indicator (het berekende primair fossiel energiegebruik) én de letter van een geldig energielabel vermelden — artikel 6.30, eerste lid. In de praktijk betekent dat: het label hoort er te zijn vóórdat de woning online staat, niet pas bij de notaris.

Twee misverstanden die de ILT zelf expliciet benoemt. Ten eerste: bij verkoop aan een familielid is een energielabel net zo goed verplicht. Bij het uitkopen van een partner, bijvoorbeeld na een echtscheiding, is dat niet zo — het gaat dan om de koop of verkoop van een deel van de woning. Ten tweede: koper en verkoper kunnen samen niet afspreken dat het label achterwege blijft. Ook als die afspraak bij de notaris is vastgelegd, blijft de verkoper volgens de ILT in overtreding.

Overweegt u nog te verduurzamen vóór u in de verkoop gaat, dan is de volgorde relevant: het label legt de woning vast zoals de adviseur die bij de opname aantreft. Wat vlak voor een verkoop verstandig is om nog te doen, staat op verduurzamen vóór de verkoop.

Wat geldt er bij verhuur van een woning?

De plicht bij verlenging is de grootste verandering voor verhuurders: waar voorheen alleen een nieuwe huurovereenkomst het label opriep, is nu ook het doorlopen van een bestaande huurrelatie een moment waarop er een geldig label moet zijn. Verhuurt u aan een familielid, dan geldt de plicht net zo goed. Bij onderverhuur is een label verplicht zodra het om een periode van meer dan vier maanden gaat; onzelfstandige woonruimte, zoals een kamer in een studentenhuis, valt erbuiten.

Bij verhuur handhaaft de ILT anders dan bij verkoop: er volgt geen directe bestuurlijke boete maar een last onder dwangsom, met een termijn om het alsnog in orde te maken. Hoe dat proces loopt, staat in de volgende sectie.

Wat gebeurt er als het energielabel ontbreekt?

De Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) controleert of er bij verkoop of verhuur van een woning een geldig energielabel is. Ontbreekt het, dan begint het met een brief. Wat daarna volgt verschilt per situatie, en dat verschil is groter dan de meeste uitleg suggereert: bij verkoop en oplevering is de sanctie een bestuurlijke boete, bij verhuur een last onder dwangsom met een hersteltermijn.

Bij die bedragen hoort een peildatum. Het bedrag van € 550 is de eerste boetecategorie zoals die per 1 januari 2026 in het Wetboek van Strafrecht staat; die categoriebedragen worden elke twee jaar aangepast aan de consumentenprijsindex, dus het eerstvolgende wijzigingsmoment is 1 januari 2028. De beleidsregel wijst naar de categorie, niet naar een vast bedrag — bij een indexering beweegt de boete dus automatisch mee.

Waar deze pagina geen uitspraak over doet: de hoogte van de dwangsom bij verhuur, en het boetebedrag voor utiliteitsgebouwen. Dat laatste staat in een eigen beleidsregel die wij voor deze woningpagina niet geraadpleegd hebben. Wie een concrete brief van de ILT in handen heeft, leest de bedragen het beste in die brief zelf.

En de label C-plicht voor kantoren?

Voor kantoren bestaat naast de plicht bij een transactie een doorlopende eis: het gebouw moet energielabel C of beter hebben, ook als er niets verkocht of verhuurd wordt. Die eis geldt vanaf een bepaalde kantooromvang en kent eigen uitzonderingen. Voor welke gebouwen hij precies geldt, welke uitzonderingen er zijn en welke energie-eis erachter zit, staat op energielabel C voor kantoren.

Voldoet een online berekend energielabel aan de plicht?

Waar de indicatie wél voor bedoeld is: weten waar u staat vóórdat u een adviseur laat komen. Moet er een label komen omdat u gaat verkopen of verhuren, dan is de opname van die adviseur het moment waarop de woning wordt vastgelegd. Weet u vooraf ongeveer waar u uitkomt, dan kunt u bewust kiezen of u eerst nog iets laat uitvoeren of het label neemt zoals de woning nu is. Dat is de vraag die een indicatie kan beantwoorden en een adviseursbezoek achteraf niet meer.

De gratis check rekent uw woning in ongeveer vijf minuten door; op elke vraag mag u “weet ik niet” antwoorden, en die onderdelen krijgen dan een conservatieve normwaarde. Wat een indicatie en een geregistreerd label precies onderscheidt — rekenmethode, opname, registratie, kosten en doorlooptijd — staat punt voor punt op energielabel berekenen.

Veelgestelde vragen

Lees ook

• Meer over energielabel: Energielabel
• Energielabel opzoeken
• Geldigheid van het label
• Voor verkoop